Türkiye'de Tarım
TÜRKİYE'DE TARIM
Tarım birincil ekonomik faaliyet olup yaklaşık 10.000 yıldır yapılmaktadır. Türkiye, Neolitik yerleşmelere merkezlık yapan yerlerden biri olduğu için tarım bu topraklarda on binlerce yıldır yapılmaktadır.
Tarımsal faaliyetler; topraktan elde edilen tarım ürünlerinin yanı sıra hayvancılık, ormancılık ve balıkçılık faaliyetlerini de kapsamaktadır.
Topraktan yararlanma şekilleri(2012 verilerine göre yaklaşık oranlar % olarak)
* Tarla olarak (25) *Bağ bahçe olarak(5) *Çayır ve mera olarak(18) *Orman olarak(27) *Bunların dışınsa(23)
| Tarlalar | Bağ ve bahçeler | Çayır ve meralar | Ormanlar | Diğer kullanımlar |
| % | % | % | % | % |
Türkiye’de tarımsal faaliyetleri ve verimliliği etkileyen başlıca doğal ve beşerî faktörler;
| Türkiye tarımını etkileyen doğal faktörler | Türkiye tarımını etkileyen beşeri faktörler |
| * İklim (yağışın yeterli olması, nemin varlığı, sıcaklık değerlerinin çok değişmemesi) Türkiye'de yağışın dengeli dağılmamış olması, genelde yarı kurak bir iklimin etkili olması tarımsal üretimi etkilemektedir. |
*Tohumların ıslahı ve korunması * Tarımı destekleyen kurumların etkisi |
| * Yer şekilleri( dağlık alanların az, ovalık alanların çok olması, eğimim az olması) Türkiye ortalama yükseltisinin çok yüksek olması, ovalık alanların ülke yüzölçüm oranına göre düşük olması tarımsal üretimi etkilemektedir. | * Sulama yöntemleri( gelişmiş sulama -damlama- yağmurlama gibi yöntemlerin kullanılması, su kayıplarının en aza indirilmesi, deniz suyundan yararlanılması( EN ÖNEMLİSİ), su aktaım istasyonların yapılması, |
| * Toprak özelliği ( verimli toprakların çok olması) |
* Gübreleme ve toprağın bakımı * İlaçlama, zararlılarla mücadele |
| * Su kaynaklarının bol olması (denizlerin, akarsuların ve göllerin varlığı) | * Makineleşme, teknolojinin üretimde kullanılması ** Miras yolu ile tarım alanlarının küçülmesi |
Doğal etmenler;* iklim(bol yağış yeterli sıcaklık olumlu-yetersiz yağış ve düşük sıcaklık ise tarımı oldukça olumsuz etkiler),
*yeryüzü şekilleri(düz alanlar yani ovalar, platolar ve vadi tabanları olumlu, engebeli alanları ise tarımı olumsuz etkiler)
*toprak özellikleri( alüvyal olarak bilinen taşınmış topraklar, çernezyomlar ve su dolaşımına imkan veren topraklar tarımsal üretime olumlu katkı sağlarlar)
Beşeri etmenler ise sulama, gübre kullanımı, toprağın bakımı, tarımda ıslah ve ilaçlama, makineleşme, pazarlama ve tarımı destekleyen kuruluşlardır.
Tarımda üretimi artırmanın yolları nelerdir? Yukarıda belirtilen beşeri etmenlerin doğru olarak ve zamanında yapılmasıdır.
Türkiye'nin tarım alanları haritası
Türkiye'de başlıca tarım ürünleri
| * Tahıllar | * Baklagiller | **Sanayi Bitkileri | ** Yağ Bitkileri | * Meyveler | * Sebzeler |
| * Buğday | * Nohut | * Pamuk | * Zeytin | * Turunçgiller | * Ispanak |
| * Arpa | * Fasulye | * Keten | * Mısır | * Elma, Armut | * Pırasa |
| * Mısır | * Mercimek | * Kenevir | * Ay çiçeği | * Fındık, Ceviz | * Lahana |
| * Çeltik(Pirinç) | * Soya | * Tütün | * Soya Fasulyesi | * Kayısı | * Soğan |
| * Yulaf | * Bezelye | * Çay | * Yer Fıstığı | * Kivi, Muz | * Havuç |
| * Çavdar | * Bakla | * Gül | * Üzüm | * Taze Fasulye | |
| * Darı | * Şekerpancarı | * İncir | * Sarımsak | ||
| * Anason | * Antep Fıstığı | * Biber | |||
| * Karpuz | * Patates |
Not;Yukarıdaki ürünlerin yetişme koşulları ve yetişme alanları pdf olarak hazırlanmakta.
Türkiye'nin orta kuşakta yer alması ve yüzey şekillerinin kısa mesafelerde çok değişmesi yetiştirilen tarım ürünlerini sayısı artırır. Ülkemizde görülen iklim çeşitliliği, tarımsal üretimin de çeşitlenmesini sağlamıştır.
Sıcaklık ve Su;yer yer kapalı havzaların buluması(İç Anadolu Bölgesi gibi) tarımsal üretimde sulamaya duyulan ihtiyacı artırmıştır..
Türkiye'de yapılan tarım yöntemleri
İntansif (modern) tarım; Sulama, gübreleme, ilaçlama ve kaliteli tohum gibi uygulamalardan bilimsel yöntemlerle yararlanılan bu tarım metodunda doğal koşullara bağımlılık oldukça düşük olduğundan verim çok yüksektir. Türkiye’de özellikle Akdeniz ve Ege kıyılarında yapılan seracılık faaliyetleri, modern tarım metoduna örnek verilebilir.
Ekstansif (ilkel) tarım; Geleneksel tarım yöntemi. Ekstansif tarım metodunda ise sulama, gübreleme, ilaçlama ve kaliteli tohum kullanımı gibi uygulamalar yetersiz olduğundan verim düşüktür.
Organik tarım insan sağlığına ve çevreye zarar vermeyen, üretimde kimyasal gübreler kullanılmayan, üretimden tüketime kadar her aşaması kontrollü ve sertifikalı olan tarımsal üretim biçimidir. Bu yöntemle yapılan tarımın temel amacı; temiz ve sağlıklı gıda, temiz toprak ve temiz su düşüncesidir.
Seracılık;Tarım ürünlerinin dış şartlarlardan konunmuş cam, plastik, fiberglastan vb ürünlerden yapılmış ve zemini üretime elverişli hâle getirilmiş özel mekânlarda yapılan tarımdır.
Nadas uygulaması olumsuz iklim şartlarından dolayı tarlaların bir yıl ekilip ikinci yıl ekilmeyerek üretim dışı kalmasıdır.
Sulama DSİ(Devlet Su İşleri) tarafından planlanıp uygulanmaktadır. Büyük sulama projeleri GAP(Güneydoğu Anadolu projesi) ile KOP(Konya Ovası projesi)dir. Bu durum yetersizdir, daha geniş alanlarda DOĞRU sulama yöntemlerini uygulamak gerekliliği söz konusudur.
Tarımı destekleyen kuruluşlar
- Türkiye Zirai Donatım Kurumu
- Devlet Su İşleri
- Toprak Mahsûlleri Ofisi
- Tarım Kredi Kooperatifleri
- Ziraat Bankası
- Tarım işletmeleri Genel Müdürlüğü
- Çeşitli kooperatif ve kuruluşlar (Fiskobirlik, Tariş, Çukobirlik, Çaykur, Tekel vb.)
Türkiye'nin önemli tahıl ürünleri ve yetiştirme alanları(pdf olarak hazırlanıyor)
Tarımın Türkiye ekonomisindeki yeri ve önemi
1-Tarım istihdam alanıdır. Türkiye'de aktif çalışan nüfusun %17'sinden fazlası tarım alanından istihdam edilmektedir. (Not; Bu durum gelişmemiş ülkelerde %50'den fazladır, gelişmiş ülkelerde ise %1 ile 5 arasındadır)
2- Tarım önemli bir üretim alanıdır. Ayrıca nüfusun beslenmesinde de tarıma büyük görev düşer. Türkiye birçok tarım ürününde üretim bakımından çok iyi durumdadır(bu ürünlerin fazlası ihraç edilmektedir), bazı ürünlerde ise kendimize yeter durumdayız. Bazı ürünleri de dışarıdan almaktayız. (Not; ürünlerindeki üretim miktarları yani rekolte durumu yıllara göre değişmekte. Bu durumun nedeni iklim sisteminde yaşanan değişmelerdir. Tarımda iklime bağlılığı azaltıp, modern tarım yaptığımızda bu üretimdeki değişmeler nispeten daha az olacaktır).
3- Ülkemizin sanayi sektörlerine ham madde üreten üretim alanıdır. Özellikle gıda sanayinde üretim çeşitliliği çoktur. Bunun yanında giyim ve orman ürünleri bakımından da önemli hammadde kaynakları üretilmektedir.
EK KAYNAKLAR
Türkiye'de yetiştirilen tarım ürünleri(ayrıntılı)
Türkiye Tarım Yöreleri(Araştırma yazısı)
Türkiye'nin tarım alanında yapması gereken doğru adımlar nelerdir?
Türkiye tarımsal İstatistikler TUİK VERİ
KONU SINAVLARI
Türkiye'de tarım konu sınavı2025
Tahıllar konulu sınav örneğı-etkinlik örneği2025
Endüstri bitkileri konu sınav örneği2025
Baklagiller-sebzeler ve meyveler onu sınav örneği2025
Yorumlar - Yorum Yaz
